Ile Polaków zabija „Dzik Zachód", a ile współczesna broń?

Proste zestawienie: broń czarnoprochowa vs broń współczesna — ostatnie 10 lat

Źródła: Policja (KGP), NIK, MSWiA, interpelacje sejmowe — 5 niezależnych źródeł

~500 000
broni czarnoprochowej w Polsce
(szacunek, nie rejestrowana)
930 121
broni palnej zarejestrowanej
(koniec 2024, dane KGP)
36
przestępstw z bronią CP
2020-2024 (łącznie)
6066
przestępstw z bronią współczesną
2015-2023 (łącznie)

O co w ogóle chodzi?

Broń czarnoprochowa to taki stary rewolwer albo karabinek, z którego strzela czarnym prochem — ładujesz proch, potem kulę, osobno. Wygląda jak z Dzikiego Zachodu. W Polsce możesz ją kupić bez żadnego pozwolenia (jeśli jest starsza niż 1885 rok albo to jej replika).

Broń współczesna (palna) to normalne pistolety i karabiny — Glocki, wiatrówki z mocą, karabinki myśliwskie. Na te trzeba mieć pozwolenie.

Najważniejsze, żeby nie wpaść w panikę: Policja bardzo dobrze liczy przestępstwa ze współczesną bronią — ma na to osobną kolumnę w systemie. Ale z bronią czarnoprochową jest problem — w policyjnym systemie nie ma osobnej szufladki. Żeby policja policzyła takie przestępstwo, ktoś musi w opisie sprawy dosłownie napisać słowa „czarnoproch" albo „proch". Część spraw z takim starym rewolwerem po prostu nie jest policzona. Więc liczby dotyczące broni CP to minimum — prawda jest prawdopodobnie nieco wyższa, ale nie drastycznie.

Co mówią liczby?

To, co policja policzyła oficjalnie:

Okres Broń CP — przestępstwa Broń CP — zabójstwa Broń współc. — przestępstwa Broń współc. — zabójstwa
2020 4 3 635 23
2021 13 10 682 27
2022 5 3 548 20
2023 5 5 603 21
2020-2023 27 21 2468 91

Broń CP: dane z odpowiedzi MSWiA (13.08.2025), NIK. Broń współczesna: oficjalny plik statystyczny KGP 2002-2023.

Wykres: przestępstwa rocznie (CP vs współczesna)

Broń czarnoprochowa (brązowy) vs broń palna współczesna (niebieski) — przestępstwa rocznie, 2020-2023. Różnica skali jest ogromna — CP to ułamek.

A teraz proste porównanie — ile to procent?

Przestępstwa ogółem (CP vs współczesna)

➡️ Broń czarnoprochowa to około 1% wszystkich przestępstw z bronią.

➡️ Na każde 100 przestępstw z bronią przypada nieco ponad 1 sprawa ze starym rewolwerem (27 z 2495).

Broń CP
Broń współczesna
CP: 27 (2020-2023) = 1,08%
Współczesna: 2468 (2020-2023) = 98,92%

Zabójstwa (CP vs współczesna)

➡️ Liczba zabójstw z bronią czarnoprochową to około 23% liczby zabójstw z broni współczesnej (21 wobec 91 w latach 2020–2023).

➡️ W 2021: 10 zabójstw z bronią CP wobec 27 ze współczesną (37%, rekord)

➡️ W 2022: 3 wobec 20 (15%)

➡️ Średnio ~19% zabójstw z bronią — ze starym rewolwerem (21 z 112 spraw).

CP zabójstwa
Współczesna zabójstwa
CP: 21 zabójstw (2020-2023)
Współczesna: 91 zabójstw (2020-2023)
Dlaczego ta rozbieżność? Bo stary rewolwer najczęściej nie służy do napadu na sklep — służy do zastrzelenia żony, brata albo sąsiada z bliska, z przyłożenia. Najczęściej w rodzinnych kłótniach. Współczesna broń częściej służy do rozbojów.

A noże?

Bo o nich zawsze się zapomina. Gdy policja policzy wszystkie przestępstwa, w których ktoś użył jakiejkolwiek „brodni" — noża, młotka, pistoletu, materiału wybuchowego, psa:

➡️ Przestępstw z użyciem niebezpiecznego narzędzia — noża, tasaka, młotka — jest około 400x więcej niż z bronią czarnoprochową (10 796 wobec 27 w latach 2020–2023).

➡️ Broń czarnoprochowa to 0,13% wszystkich przestępstw z użyciem narzędzia (27 z 21 412 spraw).

Na każdą 1000 sztuk broni — ile przestępstw?

To najuczciwsze porównanie, bo broni CP jest mniej (pół miliona), a współczesnej prawie dwukrotnie więcej (930 tysięcy):

Typ broni Ilość w obiegu Przestępstwa (5 lat) Na 1000 szt. / rok
Broń czarnoprochowa ~500 000 36 0,014
Broń współczesna 930 121 ~3068 0.66

Na 1000 sztuk broni w obiegu wypada 0,014 sprawy rocznie dla broni czarnoprochowej i 0,66 dla współczesnej — ta druga jest więc około 46x częściej używana w przestępstwach. Sprawy z bronią CP to dolna granica (KGP nie ma osobnego wyróżnika).

Co to wszystko znaczy? (krótko)

  1. Broń czarnoprochowa jest rzadko używana w przestępstwach — około 1% wszystkich przestępstw z bronią (27 z 2495 spraw w latach 2020–2023).
  2. W zabójstwach z bliskiej odległości pojawia się częściej, niż by się spodziewać — mniej więcej co piąte zabójstwo z bronią (21 z 112). Bo tam służy do „załatwiania" najbliższych.
  3. Największym „sprawcą" polskich przestępstw z użyciem jakiegoś narzędzia jest nóż, nie żadna broń.
  4. Liczby rosną — od 4 spraw w 2020 do 9 w 2024. To mało w liczbach bezwzględnych (9 spraw na cały kraj!), ale widać trend.
  5. 500 000 sztuk broni, a przestępstw 36 w 5 lat — to w statystyce prawie nic. Jak porażenie piorunem, jak mówił ekspert cytowany przez PAP.

Wykres: zabójstwa rocznie (CP vs współczesna)

Zabójstwa/usiłowania rocznie, 2020-2023. Tu różnica jest mniejsza — CP stanowi 23-37% zabójstw z bronią w poszczególnych latach.

Jedno zdanie na koniec:
W Polsce ginie z bronią w ręku od 23 do 37 osób rocznie (2020–2023). Z tej puli mniej więcej co piąty strzał — 19% — padł ze starym „Dzikim Zachodem”. Reszta — ze współczesną bronią. A nóż? Nóż robi połowę roboty.

Skąd te dane? (źródła do sprawdzenia)

  1. Oficjalny plik statystyczny Policji (KGP) — przestępstwa z bronią 2002-2023.
    statystyka.policja.pl — dane o broni palnej współczesnej, wszystkie lata.
  2. Odpowiedź MSWiA na interpelację nr 11155 (13.08.2025).
    sejm.gov.pl — odpowiedź 11155 — broń czarnoprochowa: 2020-2024, rocznie, wg kwalifikacji. Liczby minimalne: KGP nie ma wyróżnika broni CP, sprawy wyłowiono z opisów.
  3. Raport NIK „Reglamentacja dostępu do broni palnej" (kontrola P/25/089, publikacja 29.05.2026).
    nik.gov.pl — kontekst systemu nadzoru i liczby sztuk broni w obiegu.
  4. Druga interpelacja sejmowa (01.2025).
    sejm.gov.pl — potwierdzenie, że KIS nie ma wyróżnika broni CP.
  5. Raport Fundacji Liga Proobronna 2025 + analiza hoplofobia.info.
    Szacunki 2015-2019, kontekst ilościowy.

Wszystkie źródła się zgadzają — różnice są w granicach 1-2 przypadków (różne okresy: NIK liczy od 2019, interpelacja od 2020).