44 | Broń Czarnoprochowa

Ile Polaków zabija „Dziki Zachód”, a ile współczesna broń? Proste zestawienie: broń czarnoprochowa vs broń współczesna – ostatnie 10 lat. Źródła: Policja (KGP), NIK, MSWiA, interpelacje sejmowe – 5 niezależnych źródeł.

Dane za 10 lat · 5 niezależnych źródeł

Broń czarnoprochowa odpowiada za mniej niż 1 % przestępstw z bronią w Polsce — ale w zabójstwach z bliska pojawia się co trzeci raz.

Policja (KGP) · NIK · MSWiA · interpelacje sejmowe

~500 000

broni czarnoprochowej w Polsce
(szacunek, nie rejestrowana)

930 121

broni palnej zarejestrowanej
(koniec 2024, dane KGP)

przestępstw z bronią CP
2020–2024 (łącznie)

6466

przestępstw z bronią współczesną
2015–2023 (łącznie)

O co w ogóle chodzi?

Broń czarnoprochowa to taki stary rewolwer albo karabinek, z którego strzela czarnym prochem — ładujesz proch, potem kulę, osobno. Wygląda jak z Dzikiego Zachodu. W Polsce możesz ją kupić bez żadnego pozwolenia (jeśli jest starsza niż 1885 rok albo to jej replika).

Broń współczesna (palna) to normalne pistolety i karabiny — Glocki, wiatrówki z mocą, karabinki myśliwskie. Na te trzeba mieć pozwolenie.

Najważniejsze, żeby nie wpaść w panikę: Policja bardzo dobrze liczy przestępstwa ze współczesną bronią — ma na to osobną kolumnę w systemie. Ale z bronią czarnoprochową jest problem — w policyjnym systemie nie ma osobnej szufladki. Żeby policja policzyła takie przestępstwo, ktoś musi w opisie sprawy dosłownie napisać słowa „czarnoproch” albo „proch”. Część spraw z takim starym rewolwerem po prostu nie jest policzona. Więc liczby dotyczące broni CP to minimum — prawda jest prawdopodobnie nieco wyższa, ale nie drastycznie.

Co mówią liczby?

To, co policja policzyła oficjalnie:

Okres	Broń CP przestępstwa	Broń CP zabójstwa	Broń współczesna przestępstwa	Broń współczesna zabójstwa
2020	4	3	635	23
2021	13	10	682	27
2022	5	3	548	20
2023	5	5	603	21
2020–2023	27	21	2468	91

→ przewiń tabelę w poziomie

Broń CP: dane z odpowiedzi MSWiA (13.08.2025), NIK. Broń współczesna: oficjalny plik statystyczny KGP 2002–2023.

Wykres: przestępstwa rocznie (CP vs współczesna)

Broń czarnoprochowa (brązowy) vs broń palna współczesna (niebieski) — przestępstwa rocznie, 2020–2023. Różnica skali jest ogromna — CP to ułamek.

A teraz proste porównanie — ile to procent?

Przestępstwa ogółem (CP vs współczesna)

➡️ Broń czarnoprochowa to mniej niż 1 % wszystkich przestępstw z bronią.

➡️ Na każdych 100 przestępstw z bronią mniej niż 1 jest ze starym rewolwerem.

Broń CP 1,09 % · 27

Broń współczesna 98,91 % · 2468

0 %50 %100 %

Udział w przestępstwach z bronią, 2020–2023 (łącznie 2495 spraw).

Zabójstwa (CP vs współczesna)

➡️ Zabójstw z bronią czarnoprochową jest mniej więcej co trzecie w porównaniu ze współczesną.

➡️ W 2021: 10 zabójstw CP vs 27 BP = 37 % (rekord)

➡️ W 2022: 3 zabójstwa CP vs 20 BP = 15 %

➡️ Średnio ~23 % zabójstw z bronią — ze starym rewolwerem.

Broń CP 23 % · 27

Broń współczesna 77 % · 91

0 %50 %100 %

Udział w zabójstwach z bronią, 2020–2023 (łącznie 118 przypadków).

Dlaczego ta rozbieżność? Bo stary rewolwer najczęściej nie służy do napadu na sklep — służy do zastrzelenia żony, brata albo sąsiada z bliska, z przyłożenia. Najczęściej w rodzinnych kłótniach. Współczesna broń częściej służy do rozbojów.

A noże?

Bo o nich zawsze się zapomina. Gdy policja policzy wszystkie przestępstwa, w których ktoś użył jakiejkolwiek „broni” — noża, młotka, pistoletu, materiału wybuchowego, psa:

➡️ Nóż jest 40× częściej używany w polskich przestępstwach niż stary rewolwer.

➡️ Broń czarnoprochowa stanowi mniej niż 0,3 % wszystkich przestępstw z użyciem narzędzia.

Udział wszystkich typów narzędzi w przestępstwach (2023). Nóż dominuje, broń czarnoprochowa to margines.

Na każdą 1000 sztuk broni — ile przestępstw?

To najuczciwsze porównanie, bo broni CP jest mniej (pół miliona), a współczesnej prawie dwukrotnie więcej (930 tysięcy):

Typ broni	Ilość w obiegu	Przestępstwa (5 lat)	Na 1000 szt. / rok
Broń czarnoprochowa	~500 000	36	0,14
Broń współczesna	930 121	~3068	0,66

Współczesna broń jest ~4,7× częściej używana w przestępstwach (przeliczając na ilość broni w obiegu).

Co to wszystko znaczy? (krótko)

Broń czarnoprochowa jest rzadko używana w przestępstwach — mniej niż 1 % wszystkich przestępstw z bronią. To ułamek procenta.
W zabójstwach z bliskiej odległości pojawia się częściej, niż by się spodziewać — co trzecie zabójstwo z bronią. Bo tam służy do „załatwiania” najbliższych.
Największym „sprawcą” polskich przestępstw z użyciem jakiegoś narzędzia jest nóż, nie żadna broń.
Liczby rosną — od 4 spraw w 2020 do 9 w 2024. To mało w liczbach bezwzględnych (9 spraw na cały kraj!), ale widać trend.
500 000 sztuk broni, a przestępstw 36 w 5 lat — to w statystyce prawie nic. Jak porażenie piorunem, jak mówił ekspert cytowany przez PAP.

Wykres: zabójstwa rocznie (CP vs współczesna)

Zabójstwa / usiłowania rocznie, 2020–2023. Tu różnica jest mniejsza — CP stanowi 23–37 % zabójstw z bronią w poszczególnych latach.

Jedno zdanie na koniec

W Polsce co roku ginie z bronią w ręku ok. 20–30 osób. Z tej puli mniej więcej co trzeci strzał padł ze starym „Dzikim Zachodem”. Reszta — ze współczesną bronią. A nóż? Nóż robi połowę roboty.

Skąd te dane? (źródła do sprawdzenia)

Oficjalny plik statystyczny Policji (KGP) — przestępstwa z bronią 2002–2023.
statystyka.policja.pl — dane o broni palnej współczesnej, wszystkie lata.
Odpowiedź rządu (MSWiA) na interpelację sejmową (13.08.2025).
sejm.gov.pl — broń czarnoprochowa: 2020–2024, rocznie, wg kwalifikacji (art. 148, 155, 156, 157, 160).
Raport NIK (2025) — „Reglamentacja dostępu do broni palnej”.
nik.gov.pl — broń CP: 73 przestępstwa 2019–lipiec 2024, w tym 28 zabójstw.
Druga interpelacja sejmowa (01.2025).
sejm.gov.pl — potwierdzenie, że KIS nie ma wyróżnika broni CP.
Raport Fundacji Liga Proobronna 2025 + analiza hoplofobia.info.
Szacunki 2015–2019, kontekst ilościowy.
Oryginalna wersja artykułu (standalone)
blackpowder_stats_standalone.html — pełna interaktywna wersja z wykresami Chart.js.

Wszystkie źródła się zgadzają — różnice są w granicach 1–2 przypadków (różne okresy: NIK liczy od 2019, interpelacja od 2020).

Jest to prawdopodobnie jeden z ostatnich zaprojektowanych przez Samuela Colta rewolwerów. Charakterystyczną cechą tego rewolweru był kanelowały przez całą długość bębenek, w celu redukcji masy. Gdy to jednak zrobiono, ścianki bębna były bardzo cienkie i pojawił się problem eksplodujących bębnów jak we wczesnych modelach Coltach Walker. Obecnie bębenki do tej repliki wykonane są z wytrzymałej stali sprężynowej. Tysiąc sztuk tego rewolweru zostało zamówione przez Benjamina McCollough u Samuela Colta. McCollough nalezał do U.S Marshal, był pierwszym porucznikiem w armii Texasu, a także majorem generałem w milicji Texasu oraz generałem brygady. W 1861 roku Texas odłączył się od Unii i została nałożona blokada morska Texasu. Mimo blokady transport 500 sztuk tego rewolweru zdołał przełamać blokadę. McCollough zapewniał Colta, że broń nie będzie na wyposażeniu armii konfederackiej, lecz Texas Rangers patrolujących granicę, chroniących osadników. Sam brat Benjamina McCollough , który był szefem Rangersów posiadał taką broń. Rewolwer był używany przeciwko wyjętym spod prawa przestępcom oraz bandom Indian. Obecnie replikę tego rewolweru produkuje firma Uberti. Broń ta jest starannie wykonana, bardzo celna, jak również również troszkę lżejsza dzięki kanelowaniu na całej długości bębna. Można także po prostu do podstawowego Colta Army dokupić kanelowany bęben i powstanie nam McCollough Colt.

Tag: 44

Ile Polaków zabija Dziki Zachód, a ile współczesna broń? – dane za 10 lat